DOI: http://dx.doi.org/10.22059/jitm.2016.57668
Journal of Information Technology Management د ناوری اطلاعات
دانشكدة مديريت دانشگاه تهران دورة 8، شمارة 3 پاييز 1395
ص. 476- 455

ارائة نوعي سيستم پشتيباني تصميم مبتني بر الگوريتم ژنتيك
(مطالعة موردي: زمان بندي در زنجيرة تأمين)
محمد علي بهشتي نيا1، ماني قهرماني2
چكيده: امروزه به كارگيري تصميم هاي مؤثر و كارا در مسائل پيچيده نيازمند استفاده از سيستم پشتيباني تصميم است. اين مقاله به ارائة يك سيسـتم پشـتيباني تصـميم مبتنـي بـر الگـوريتم ژنتيك براي مسئلة زمان بندي توليد و حمل و نقل در يك زنجيرة تأمين مي پردازد. فرض مي شود تعدادي سفارش وجود دارد كه بايد توسط تأمين كنندگان توليد و توسط يك ناوگان حمـل و نقـل
براي شركت سازنده ارسال شود. هدف، تخصيص سفارش ها به تأمين كننـدگان ، تعيـين ترتيـب توليد آنها، تخصيص سفارش هاي پردازش شده به وسايل نقليه و ترتيـب حمـل آنهـا بـه گونـه اي است كه مجموع زمان تحويل سفارش ها كمينه شود. نشان داده مي شود كه پيچيدگي مسـئله از نوع Np-hard است و امكان استفاده از روش هاي دقيق براي حل مسئله در زمان حـل معقـول وجود ندارد. بنابراين، در مقالة حاضر براي حل آن از الگوريتم ژنتيـك اسـتفاده شـده اسـت . بـا استفاده از اين سيستم پشتيباني تصميم، يك رويكرد نوين براي مديريت زنجيرة تأمين پيشنهاد شده است. تحليل رويكرد پيشنهادي در اين تحقيق با رويكردهاي معمول، توسط ايـن سيسـتم پشتيباني تصميم نشان از برتري رويكرد پيشنهادي ما دارد.

واژه هاي كليدي: الگوريتم ژنتيك، توليد، زنجيرة تأمين، سيستم پشتيباني تصميم.

استاديار گروه صنايع، دانشكدة مواد و صنايع، دانشگاه سمنان، ايران
دانشجوي كارشناسي ارشد MBA، دانشكدة صنايع مهندسي صنايع، دانشگاه سمنان، ايران

تاريخ دريافت مقاله: 08/11/1394 تاريخ پذيرش نهايي مقاله: 23/03/1395 نويسندة مسئول مقاله: محمد علي بهشتي نيا
E-mail: beheshtinia@semnan.ac.ir
مقدمه
اهميت تصميم گيري در ادارة سازمان ها بر كسي پوشيده نيست. استفادة هوشـمندانه از داده هـا و اطلاعات در تصميم گيري ها، يكي از نيازهاي ضروري مديران بهويژه در سازمان هاي بزرگ است.
با توجه به فضاي رقابتي حاكم بر بـازار هـا ، اهميـت پاسـخگويي بـه ايـن نيـاز بـراي مـديران و سازمان ها افزايش يافته است؛ به طوري كه امروزه از سيستم پشتيباني تصميم گيري1 به مثابة يكـياز ابزارهاي مهم در زمينة تصميم گيري استفاده مي شود. سيستم هاي پشتيباني تصـميم بـا هـدفپشـتيباني و كمـك به مديران، به ويژه مديران كلان سازمان در راستاي به كارگيري تصـميم هــاو نيـز كنتـرل چگــونگي اجـراي تصـميم هـا و دسـتورالعمل هـا اســتفاده مـي شـوند؛ بـرخلاف گزارشهاي سيستمهاي اطلاعات مـديريت كـ ه عمومـاً در بردارنـدة اطلاعـات تفصـيلي هسـتند (مور ديك و مانسون، 1985). يكي از كاربردهاي سيستم پشتيبان تصميمگيري، به كارگيري آن در زمينة حمل ونقل و مديريت زنجيرة تأمين2 است. زنجيرة تأمين3 شامل همة فعاليت هاي مرتبط با جريان و انتقـال كالاها از مرحلـة مـواد خـام تـا تحويل محصول به مصرف كنندة نهايي (آگرل و حاتمي مربيني، 2013) است. مديريت زنجيــر ة تــأمين مجموعـه روشهـايي اسـت كـه بـراييكپارچـه كردن مؤثر عرضـه كننـدگان، توليـد كنندگان، انبارها و فروشگاهها به كار ميرود، با ايـنهدف كه محصولات به مقـدار مــشخص و در زمـان و مكـان معـين توليـد شـوند و در اختيـار مشتريان قرار گيرند تا ضمن كاهش هزينه هاي كل زنجيره، نيـاز مـشتريان بـا سـطح سـرويس بـالا بـرآورده شـود (لوي و كامينسـكي، 2000). مـديريت اطلاعـات و مجموعـه سيسـتمهـاىاطلاعاتى زنجيرة تأمين مى تواند بر بسيارى از تصميم گيـرى هـاى داخلـى بخـش هـاى مختلـفزنجيرة تأمين مؤثر باشد كه اين موضوع بيان كنندة اهميت زياد ايـن م ؤلفـه در مـديريت زنجيـرة تأمين است. تصميماتي كه اين سيستم پشتيباني مي گيرد، عبارت اند از: تعيين چگونگي تخصيص سفارش ها به تأمين كنندگان و تعيين توالي توليد در آنها؛ تخصيص سفارش ها به وسـايل نقليـه وتعيين توالي حمل آنها به منظور كمينه كردن مجموع زمانهـاي تحويـل سـفارش هـا بـه شـركتسازنده.
نوآوري اين مقاله ارائ ة رويكردي نوين براي مديريت زنجيرة تأمين اسـت كـه از سـه مؤ لفـة سيستم زمانبندي جامع توليد در تـأمين كننـدگان؛ سيسـتم حمـل ونقـل مشـترك و يكپـارچگيتصميمات مرتبط با توليد و حمل ونقل بهره مي برد. از سوي ديگـر ، بـراي حـل مسـائل از نـوعي
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
Decision support system
Supply chain Management
Supply chain
الگوريتم ژنتيك1 استفاده شده است كه كروموزومهايي2 با ساختار متغيـر دارد. سـاختار مقالـه بـابررسي مطالعات پيشين ادامه مي يابد. بخش سوم به روششناسي پژوهش مي پـردازد و الگـوريتمژنتيك پيشنهادي براي حل مسئلة زمانبندي معرفي مي شود. در بخش چهارم ضمن بررسـي دو رويكرد يكپارچه و گسسته در زمان بندي توليد و حملونقل توسط الگوريتم پيشنهادي، نتايج هـردو با يكديگر مقايسه ميشود و در بخش پنجم نتيجه گيري تحقيق ارائه خواهد شد.
پيشينة پژوهش
در اين بخش به بررسي ديدگاه ها و رويكردهاي موجود دربـارة مسـئله ، پـژوهش هـاي پيشـين وروش شناسي هاي آنها دربارة مسئله و همچنين مدل مفهومي مسئله پرداخته مي شود.
پيشينة نظري
در رويكردهاي نوين مديري ت تأمين قطعات، دو رويكرد برنامه ريزي جامع توليد در تأمين كنندگان و ناوگان حمل و نقل مشترك استفاده مي شود. بهمنظور تبيين بهتر، توضيح مختصري دربـارة هـريك از اين دو رويكرد ارائه مي شود.
در رويكردهاي سنتي، معمولاً شركت هاي سازنده به تأمينكنندگان3 به ديد نـوعي فروشـگاهنگاه مي كردند و پس از اعلام نياز دربارة تعداد مشخصي از يك قطعه، تأمينكننده بايـد آن را درسريع ترين زمان ممكن به شركت سازنده تحويل دهد. از سوي ديگر بـا توجـه بـه نوسـان هـايموجود از ميزان تقاضا، تأمين كنندگان براي جلب نظر شركت سازنده و بستن قرارداد در وضـعيترقابتي، به انباشت حجم زيادي از محصولات خود در انبار مجبور مي شـدند كـه ايـن مسـئله بـهافزايش هزينههاي مربوط به خواب سرماية تأمين كنندگان منجـر مـي شـود و بـهتبـع آن، بهـايتمام شدة محصول نيز افزايش مي يابد ( بهشتينيا، 1388).
در رويكردهاي نوين، محدوديت هاي توليد در تأمين كنندگان نيز در نظـر گرفتـه مـي شـود وزمان بندي توليد در تأمين كنندگان با رويكـردي جـامع و معمـولاً توسـط شـركت سـازنده انجـاممي گيرد. از سويي، در رويكردهاي سنتي هر تأمين كننده وظيفة انتقال قطعات توليدي خـود را بـهشركت سازنده بر عهده دارد كه موجب ا زدياد رفت وآمدهاي وسايل نقليـه و بـهتبـع آن افـزايش هزينههاي حمل ونقل مي شود و تأمينكنندگان نيز براي جبران اين هزينه، بهاي تمام شدة قطعات را افزايش مي دهند. شركت هاي سازندة مطرح دنيا نيز از شركت هايي به نام شركتهـاي خـدمات
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
Genetic Algorithm
Chromosomes
Supplier
لجستيك طرف سوم1 براي حمل اين قطعات به شركت سازنده استفاده مـيكننـد (بـاقري نـژاد وعمل نيك، 1390). اين سيستم با بهره بردن از وسايل نقلية موجود بـه صـورت مشـترك، توانسـته است هزينه هاي حمل ونقل را تا حد زيادي كاهش دهد. از ويژگي هاي حمل ونقل مشترك نسـبتبه حمل و نقل مستقل، اين است كه هر وسيلة نقليه مي تواند قطعات توليد شدة چندين تأمين كنندة مختلف را در يك محموله حمل كند كـه ايـن كـار موجـب كـاهش شـايان توجـه هزينـههـايحمل ونقل مي شود. شكل 1 به مقايسة دو رويكرد حمل و نقل مستقل و مشترك در زنجيرة تأميني متشكل از چهار تأمين كننده مي پـردازد كـه در آن شـش سـفارش بـه تـأمين كننـدگان مختلـفتخصيص يافته و بايد به شركت سازنده منتقل شود. ملاحظه ميشود كه در رويكرد حمـل و نقـلمشترك، تعداد وسايل نقلية لازم و همچنين كل مسافت هاي طي شده كمينه ميشود.

شكل
1
.

تفاوتحمل

و

مستقل

و

مشترك

نقل

شكل

1

.

تفاوتحمل

و

مستقل



قیمت: تومان


پاسخ دهید